Normaleiddio Basgeg mewn addysg – Diwrnod #4

Datblygu dwyieithrwydd yn y sector breifat a hyrwyddo dwyieithrwydd ag un llais

Diwrnod #4: hynt y ddirprwyaeth o sector addysg bellach Cymru sy’n ymweld â Gwlad y Basg er mwyn rhannu arfer da ar ddwyieithrwydd yn y maes addysg a hyfforddiant ôl-16.

Gwlad y Basg Diwrnod4

Doedd hi ddim cweit mor braf yn Donostia y bore ‘ma wrth i ni adael ein gwesty, er mwyn trafeilio draw i’r Martin Ugalde – Kultur Park, sef canolfan ddiwylliannol.  Mae’r ardal fynyddig, hardd hon, yn unigryw yn y modd y daw â llawer o fudiadau cymdeithasol sydd yn hyrwyddo defnydd o’r iaith ym mhob sffêr cyhoeddus at ei gilydd. Maent yn cyd-fyw ac yn cyd-weithio yma, gan rannu syniadau, delfrydau a gobeithion am y math o gymdeithas yr hoffent weld yn eu gwlad.

At gwmni cydweithredol EMUN yr aethom gyntaf bore heddiw: corff sy’n cynorthwyo sefydliadau cyhoeddus a phreifat i ddatblygu a gweithredu cynlluniau iaith Basgeg. Er bod yr iaith Fasgeg yn iaith swyddogol yn y wlad ers nifer fawr o flynyddoedd, a bod gan bob un o siaradwyr y Fasgeg hawliau cyfreithiol sylfaenol, anaml mae’r disgwyliadau statudol ar gwmnïau preifat i gynnig gwasanaeth Basgeg yn cael eu gweithredu. Mae cwmni EMUN yn hyrwyddo gwerth yr iaith Fasgeg yn y byd gwaith i gwmnïau, ac yn gweithio gyda nhw ar y cysylltiad rhwng cynlluniau iaith a llewyrch eu busnes.

Diddorol oedd clywed bod newid agweddau cwmnïau yn parhau yn her yng Ngwlad y Basg. Serch hynny, mae cwmni EMUN wedi cefnogi 237 o gwmnïau preifat yn y gwaith o fabwysiadu cynllun iaith. Gall yr ystod o weithrediadau Basgeg gynnwys er enghraifft: bod yr iaith yn rhan o ethos cyffredinol y cwmni; bod gweinyddiaeth mewnol y cwmni yn y Fasgeg; neu bod y cwmni’n defnyddio’r iaith wrth werthu eu cynnyrch a darparu gwasanaethau i’r cyhoedd.

Roedd yr haul wedi dod allan erbyn i ni adael swyddfeydd EMUN a throi at un o gonglfeini’r gymdeithas sifig, sef y papur newydd Berria. Mae gan y papur hwn hanes hir fel yr unig bapur dyddiol cyfrwng Basgeg. Modern braf yw swyddfeydd y papur, lle mae degau ar ddegau o newyddiadurwyr yn brysur teipio storïau’r dydd.

Sioc o’r mwyaf i ni oedd clywed bod y papur wedi ei gau yn 2003 yn dilyn cyrch gan fyddin Sbaen.  Honnodd y llywodraeth bod gan y papur gysylltiadau â mudiadau para-filwrol y wlad. Carcharwyd aelodau’r bwrdd golygyddol, rhai ohonynt am fisoedd. Wedi saith mlynedd, penderfynodd yr Uchel Lys Ewropeaidd nad oedd cysylltiad yn bodoli. Ail agorodd y papur, ac ers hynny, mae wedi parhau i newyddiadura drwy gyfrwng y Fasgeg am faterion Basgeg a’r byd.  Mae’n mynd o nerth i nerth, ac mae’n rhan ganolog o’r gymdeithas sifig Basgeg.

Ymlaen â ni wedyn i swyddfeydd y mudiad ymbarél Kontseilua. Prif swyddogaeth y mudiad yw siarad ag un llais fel cynrychiolydd llawer iawn o fudiadau a chyrff cymdeithasol sydd yn gweithio i hyrwyddo’r iaith Fasgeg, boed hynny yn y byd addysg neu’r byd cymdeithasol, cymunedol neu wleidyddol.  Efallai bod gan Gymru dipyn i’w ddysgu o’r mudiad hwn, i siarad â llais cliriach ar faterion ieithyddol, a hawliau iaith yn fwy cyffredinol.

A dyna ddod â ni at ddiwedd y daith yng Ngwlad y Basg. Rydym wedi blino, ond wedi ein cyfareddu gyda’r holl syniadau. Dychwelwn yfory i Gymru, ac i ddechrau’r gwaith o ystyried y camau nesaf ar ein taith o wella dwyieithrwydd yn addysg a hyfforddiant ôl-16 yng Nghymru.

Diolch o galon i bawb sydd wedi bod yn gysylltiedig â’r prosiect Erasmus+ hwn, am y cyfle yn y man cychwyn, ac yn arbennig am holl waith diflino pennaeth Sgiliaith, Angharad Mai Roberts wrth drefnu’r ymweliad; ac i Jon a Pablo o TKNIKA am ofalu amdanom drwy’r wythnos.

Eskerrik Asko

Tîm #cymrubasg


Diolch yn fawr i’r tîm #CymruBasg am gyfrannu ar y cyd i’r blogbost, sef: Angharad Mai Roberts, Claire Roberts, Bryn Hughes Parry, Anna Fflur Davies, Branwen Thomas, Caren Efans, Osian Jones, Fflur Rees Jones, Helen Humphreys, Lowri Morgans. Golygwyd gan Sylvia Davies.

Nol at Ddiwrnod#3

Advertisements

About LlinosThomas

llinos.thomas [a] colegaucymru.ac.uk
This entry was posted in Cymraeg and tagged , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s