Mwy o Gymraeg yng Nghymru: mwy i ddod mewn addysg bellach

Llawenydd!  Adroddwyd yn Arolwg Defnydd yr Iaith Gymraeg 2013-15 gan y Comisiynydd a’r Llywodraeth  bod twf yn y nifer sy’n medru’r Gymraeg, gyda 130,700 o siaradwyr newydd.

Mae’r ystadegau yn dystiolaeth i’r newid dros y ddegawd diwethaf bod shifft ieithyddol ar y gweill yng Nghymru. Nodwyd fod y twf fwyaf yng Nghaerdydd gyda 7,100 mwy o siaradwyr a 5,300 fwy yn Rhondda Cynon Taf. Ar y llaw arall bu gostyniadau mewn ardaloedd draddodiadol Gymraeg fel Gwynedd, Sir Fôn, Ceredigion a Sir Gaerfyrddin.

Gyda darlun daearyddol yr iaith yn newid, sut ddylai’r sector addysg bellach ymateb?

Dysgu o dramor

Wrth fynd i’r afael â’r cwestiwn, ffodus iawn oeddwn felly i ymweld â Gwlad y Basg yn ystod yr hydref eleni i weld sut aed ati yno i normaleiddio dwyieithrwydd. Rhwng 2001 a 2011 tyfodd nifer siaradwyr y Fasgeg, sef y iaith leiafrifol, o 26.4% i 36.4%.

Wedi dychwelyd i Gymru, cefais y fraint o gael fy ngwahodd i gyflwyno casgliadau’r ymweliad i’r Prif Weinidog a Chyngor Partneriaeth y Gymraeg ar ddechrau Rhagfyr. Roedd hi’n gyfle gwych i drafod syniadau ac arfer dda i gefnogi gweledigaeth Llywodraeth Cymru, yn ei Strategaeth Iaith Fyw, Iaith Byw (2012), o greu Cymru ddwyieithog.

Daeth hi’n glir yng Ngwlad y Basg fod cyd blethu’r gwaith o ddeddfu, cynllunio strategol a gweithredu wedi adnabod yr angen i weithio mewn partneriaeth. Drwy bartneru, mae’n bosib gwireddu’r weledigaeth o wlad ddwyieithog, gyda llwybrau dilyniant clir i’r dysgwr o un cyfnod addysg i’r llall ac ymlaen i’r gwaith.

Am fwy o wybodaeth ar y datblygiadau yng Ngwlad y Basg, wele’r pecyn sleidiau isod:

Datblygiadau yn sector addysg bellach Cymru

Mae 12,000 o fyfyrwyr yn medru’r Gymraeg yn ein colegau – cynulleidfa sylweddol iawn. Gyda hynny, daw i ran y sefydliadau addysg bellach gyfleoedd o ran hyrwyddo a hybu’r Gymraeg. Mae’n angenrheidiol i’r sector roi chwarae teg i’r bobl ifanc yma a’u cefnogi i gael yr un cyfleoedd i ddefnyddio’r Gymraeg yn y coleg yn ogystal â’r Saesneg, ac hefyd yn y gwaith ac mewn sefyllfaoedd anffurfiol a chymdeithasol gyda’u ffrindiau.

Mae brwdfrydedd amlwg i’w weld yn y sector, ac ymrwymiad i gynyddu’r defnydd o’r iaith, gwella darpariaeth a datblygu cyfleoedd cyfrwng Cymraeg a dwyieithog. Mae’r sector yn sicr yn cyfrannu at gynyddu defnydd yr iaith mewn ffyrdd cymdeithasol ac economaidd.

Mae partneriaeth ffurfiol rhyngom ni â’r Coleg Cymraeg Cenedlaethol sy’n adnabod llwybrau dilyniant clir o addysg bellach i addysg uwch. Mae gennym hefyd bartneriaeth gyda’r Urdd sydd wedi cychwyn y dasg o sicrhau bod mwy o gystadlaethau galwedigaethol yn cael eu cynnal, gyda’r bwriad o ehangu a normaleiddio cyfleoedd i bobl ifanc mewn cyd-destun Gymreig.

GyPecyn fideos ar gyfer anwytho staff addysg bellachda nawdd Llywodraeth Cymru, mae ColegauCymru wedi datblygu pecyn fideos yn benodol ar gyfer staff y sector addysg a hyfforddiant ôl-16. Y bwriad yw bod pob coleg yn defnyddio’r pecyn fel rhan o anwytho staff.

Wedi gwefan gofal ColegauCymruclywed gan addysgwyr y maes gofal sy’n dysgu yn ddwyieithog eu bod yn ei chael hi’n anodd dod o hyd i adnoddau pwrpasol trwy gyfrwng y Gymraeg, aethom ati i gynllunio gwefan ddwyieithog sy’n casglu’r adnoddau addysgu gofal at ei gilydd.

Buom i ni hefyd gyhoeddi taflen hyrwyddo’r Gymraeg i ColegauCymru a Phrif Weinidog Cymru yn Eisteddfod yr Urdd 2015fyfyrwyr. Mae’r daflen, a chafodd ei lansio yn Eisteddfod 2015, yn ysgogi’r rheiny sydd eisoes yn medru’r Gymraeg i barhau i’w defnyddio ac i feithrin eu sgiliau cyfathrebu yn ystod eu hamser yn y coleg a thu hwnt.

Ac aethom ati i atgyfnerthu’r Gymraeg yn y colegau gyda phrofiadau preswyl ac allgyrsiol.

Mae buddsoddiadau mewn deunyddiau a phrofiadau o’r fath yn hwb hanfodol i’r sector – sydd yn aml yn cael ei anghofio gan gyrff a phrosiectau sy’n cynnig cyfleoedd i ddatblygu’r Gymraeg.

Yn dystiolaeth o’r ymrwymiad a llwyddiant yw’r canran o addysgu dwyieithog yn ein colegau sydd wedi codi dros y blynyddoedd diwethaf.
targedau Cymraeg colegau addysg bellachMae’r colegau wedi cyrraedd tu hwnt i’r targedau a osodwyd arnynt gan y Llywodraeth yn ei Strategaeth Addysg Cyfrwng Cymraeg (2010). Dengys adroddiad blynyddol y Llywodraeth ar ei Strategaeth (Gorffennaf 2015) bod y colegau wedi cyrraedd 8.5% yn 2013/14 sy’n uwch na tharged 2015 ac ar y llwybr cywir i gyrraedd targed 2020.

Heb unrhyw amheuaeth, mae’r cynllun Hyrwyddwyr wedi bod yn allweddol i’r cynnydd yma, ac mae newid diwylliant a chodi ymwybyddiaeth o gyfleoedd cyfrwng Cymraeg a dwyieithog y colegau yn parhau.

Ble nesaf?

Felly beth am y dyfodol a sut ydym fel sector yn ymateb i’r galw a’r angen am fwy o gyfleoedd cyfrwng Cymraeg a dwyieithog yng Nghymru?

Hoffwn weld tegwch a chwarae teg ynghyd â chefnogaeth ariannol gyda mwy o adnoddau dynol i’r sector addysg bellach er mwyn gallu gwneud gwir gwahaniaeth. Un peth sy’n sicr: mae’r sector yn rhoi gwerth am arian anhygoel.

Yn y flwyddyn newydd, daw cyfle i ddathlu a chlywed mwy am lwyddiannau addysg bellach a dysgu ac addysgu dwyieithog.

Dyddiadau allweddol 2016

29 Chwefror: Cynhadledd Ryngwladol Dysgu ac Addysgu ColegauCymru
Ymysg y siaradwr o sawl gwlad o’r sector ysgolion, addysg bellach ac addysg uwch fydd yn cyflwyno ac yn trin a thrafod pob math o syniadau i wella dysgu ac addysgu, bydd pennaeth ysgol alwedigaethol ôl-16 o Wlad y Basg yn trafod y siwrnau i ddwyieithrwydd.

10 Mawrth: Gŵyl Iaith dan drefniant Sgiliaith a CholegauCymru. Mwy o fanylion i ddod yn y flwyddyn newydd.

Ymunwch â ni ar y daith! Dewch i rannu eich syniadau, pwyso a mesur arferion da o Gymru a thu hwnt, a dathlu cyrhaeddiad.

Advertisements

About rachelclaireroberts

Cyfarwyddwr Dwyieithrwydd ColegauCymru / Bilingual Director at ColegauCymru
This entry was posted in Cymraeg and tagged , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s